• Pon–Pt: 8:00 – 16:00
Zapytaj o wycenę

Ukraińcy i cudzoziemcy w Polsce po 5 marca 2026: pobyt, działalność, zatrudnienie

Dwie kobiety wypełniają formularz przy stole w biurze

5 marca 2026 r. weszła w życie ustawa wygaszająca rozwiązania specustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (Dz.U. 2026 poz. 203). Nie zamknęła ona rozdziału jednym ruchem: ochrona czasowa trwa do 4 marca 2028 r. (decyzja wykonawcza Rady (UE) 2026/1912), część przepisów przeniesiono do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, a obowiązki pracodawców od 2025 r. reguluje osobna ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom. Poniżej zbieramy w jednym miejscu to, co po 5 marca 2026 r. musi wiedzieć pracodawca, osoba prowadząca firmę i sam cudzoziemiec — z odesłaniem do przepisów.

Co zmieniło się 5 marca 2026 r.

Ustawa z 23 stycznia 2026 r. wygasza rozwiązania specustawy z 2022 r. stopniowo. Część uprawnień przeszła do ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony: pobyt beneficjentów ochrony czasowej jest legalny tak długo, jak obowiązuje decyzja Rady UE (art. 106 ust. 1 tej ustawy) — po decyzji wykonawczej Rady (UE) 2026/1912 do 4 marca 2028 r. — i od niej zależy też ich prawo do pracy bez zezwolenia i do działalności gospodarczej. Termin 4 marca 2027 r. pozostaje m.in. dla wniosku o kartę pobytu CUKR (art. 42x specustawy). Niektóre przepisy wchodzą w życie dopiero 1 stycznia, 5 marca i 1 września 2027 r., a część — w dniu wskazanym w komunikacie. Nie jest więc prawdą, że „specustawa została uchylona” — jest wygaszana etapami.

Pobyt: legalny, dopóki obowiązuje decyzja Rady UE

Pobyt osób objętych ochroną czasową (PESEL ze statusem UKR), które wjechały do Polski legalnie w okresie wskazanym w decyzji Rady UE i w celu korzystania z ochrony czasowej, jest uznawany za legalny na podstawie art. 106 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony tak długo, jak ta decyzja obowiązuje — po decyzji wykonawczej Rady (UE) 2026/1912 do 4 marca 2028 r. Do 4 marca 2027 r. zachowują ważność z mocy prawa dokumenty pobytowe, wizy i zezwolenia na pobyt czasowy obywateli Ukrainy, których termin upływał wcześniej. Osoba, która dopiero przyjeżdża do Polski i chce skorzystać z ochrony czasowej, składa wniosek o PESEL UKR w ciągu 30 dni od przekroczenia granicy — osobiście, na papierowym wniosku, w dowolnym urzędzie gminy, z ważnym dokumentem podróży. Po tym terminie ochrona nie przysługuje.

Karta pobytu CUKR — wnioski od 4 maja 2026 r.

Dla osób, które chcą zostać w Polsce dłużej niż trwa ochrona czasowa, przewidziano kartę pobytu CUKR. Wnioski można składać od 4 maja 2026 r. do 4 marca 2027 r., wyłącznie elektronicznie przez Moduł Obsługi Spraw (MOS). Karta jest wydawana na 3 lata, a rozpatrzenie może trwać do 180 dni. Warunki: pobyt uznawany za legalny na podstawie art. 106 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony oraz łącznie — status UKR w dniu 4 czerwca 2025 r., status UKR w dniu złożenia wniosku i nieprzerwany status UKR przez co najmniej 365 dni. Karta CUKR daje pełny dostęp do rynku pracy bez zezwolenia i prawo do działalności gospodarczej na zasadach obywateli polskich.

Działalność gospodarcza (JDG) po 5 marca 2026 r.

Od 5 marca 2026 r. nową jednoosobową działalność na takich zasadach jak obywatele polscy może zarejestrować obywatel Ukrainy objęty ochroną czasową (PESEL UKR — przez cały okres ochrony czasowej, po decyzji wykonawczej Rady (UE) 2026/1912 do 4 marca 2028 r.) oraz osoby z zezwoleniem na pobyt stały, zezwoleniem na pobyt rezydenta długoterminowego UE, Kartą Polaka albo innym tytułem pobytowym, który takie prawo daje. Samo zezwolenie na pobyt czasowy nie wystarcza — liczy się jego rodzaj. Kto nie mieści się w tym katalogu, może prowadzić działalność wyłącznie w formie spółki komandytowej, komandytowo-akcyjnej, z o.o., prostej spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej (art. 4 ust. 3 ustawy z 6 marca 2018 r.). Obywatel Ukrainy, który zarejestrował firmę w CEIDG przed 5 marca 2026 r. na podstawie art. 23 ust. 1 specustawy (legalny pobyt i numer PESEL), prowadzi ją dalej na dotychczasowych warunkach przez cały okres pobytu uznawanego za legalny. Gdy pobyt przestaje być legalny, wpis w CEIDG podlega wykreśleniu (decyzją ministra właściwego do spraw gospodarki) — dlatego przy każdej zmianie statusu warto od razu sprawdzić, co dzieje się z firmą.

Zatrudnienie: powiadomienie PUP w 7 dni

Pracodawca zatrudniający obywatela Ukrainy powiadamia powiatowy urząd pracy w ciągu 7 dni od dnia rozpoczęcia pracy, przez praca.gov.pl. Powiadomienia złożone przed 5 marca 2026 r. zachowują ważność — nie trzeba ich ponawiać. Nowe powiadomienie jest potrzebne przy zmianie rodzaju umowy, stanowiska lub rodzaju pracy, obniżeniu wymiaru czasu pracy albo stawki. Od 5 marca 2026 r. obowiązek ten wynika z ustawy z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom, a nie ze specustawy.

Trzy lata przepisu przejściowego

Obywatele Ukrainy przebywający w Polsce legalnie, ale bez ochrony czasowej (np. na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy), mogą pracować na podstawie samego powiadomienia PUP jeszcze przez 3 lata od wejścia ustawy w życie, czyli od 5 marca 2026 r. (art. 41 ustawy wygaszającej; źródła urzędowe podają koniec tego okresu jako 4 marca lub 5 marca 2029 r.). Po tym okresie potrzebne będzie zezwolenie na pracę lub inny tytuł, tak jak dla innych cudzoziemców.

Kary dla pracodawcy

Nielegalne powierzenie pracy cudzoziemcowi to grzywna od 3 000 do 50 000 zł, nie mniej niż 3 000 zł za każdego cudzoziemca; w przypadkach kwalifikowanych (np. wyzysk) dolna granica rośnie do 6 000 zł. Samo niezłożenie powiadomienia w terminie jest osobnym wykroczeniem i nie jest traktowane jako nielegalne zatrudnienie: brak powiadomienia powiatowego urzędu pracy o powierzeniu pracy osobie objętej ochroną czasową to grzywna od 1 000 do 3 000 zł, brak powiadomienia starosty o podjęciu albo niepodjęciu pracy na podstawie oświadczenia — od 500 do 5 000 zł, a brak powiadomienia organu, który wydał zezwolenie na pracę — nie niższa niż 500 zł. Kontrola PIP sprawdza jedno i drugie.

Co to oznacza dla Twojej firmy

Jeśli zatrudniasz obywateli Ukrainy: sprawdź, czy każdy pracownik ma aktywny PESEL UKR albo inny tytuł pobytowy, i zanotuj daty — 4 marca 2028 r. dla ochrony czasowej, 4 marca 2027 r. dla wniosku o kartę CUKR, 3 lata od 5 marca 2026 r. dla przepisu przejściowego. Sprawdź, czy powiadomienia PUP odpowiadają aktualnym umowom (stanowisko, wymiar, stawka). Jeśli prowadzisz JDG jako cudzoziemiec: upewnij się, że Twój tytuł pobytowy daje prawo do działalności także po zakończeniu ochrony czasowej (po decyzji wykonawczej Rady (UE) 2026/1912 — po 4 marca 2028 r.), i złóż wniosek o kartę CUKR, jeśli spełniasz warunki — do 4 marca 2027 r. (art. 42x specustawy).

Co robimy dla klientów

W ramach obsługi cudzoziemców zajmujemy się legalizacją pobytu i zatrudnienia: sprawdzamy tytuł pobytowy pracownika, składamy powiadomienia do PUP w terminie i ponawiamy je przy zmianie umowy, prowadzimy dokumentację, którą sprawdza PIP, oraz zaświadczenia A1 i formalności przy delegowaniu. W kadrach i płacach rozliczamy wynagrodzenia i składki ZUS pracowników z zagranicy tak samo jak pozostałych. Nie prowadzimy postępowań o kartę pobytu w imieniu pracownika — wskazujemy, co i gdzie złożyć.

Najczęstsze pytania

Czy powiadomienie PUP sprzed 5 marca 2026 r. trzeba złożyć ponownie?

Nie — zachowuje ważność, ponowne jest potrzebne dopiero przy zmianie warunków pracy.

Czy obywatel Ukrainy z PESEL UKR może dziś założyć JDG?

Tak — na takich samych zasadach jak obywatele polscy, dopóki korzysta z ochrony czasowej (art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy z 6 marca 2018 r. i art. 116 ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony), czyli po decyzji wykonawczej Rady (UE) 2026/1912 do 4 marca 2028 r.; po jej zakończeniu potrzebny jest inny tytuł pobytowy dający to prawo, np. karta pobytu CUKR (art. 42w specustawy).

Do kiedy można złożyć wniosek o kartę CUKR?

Do 4 marca 2027 r., wyłącznie przez MOS; warunkiem jest m.in. status UKR utrzymywany od co najmniej 365 dni.

Źródła

Nasze usługi

Kategorie

Tagi

KSeF VAT PIT ZUS KPiR